Onze-Lieve-Vrouwekathedraal

Locatie: Antwerpen

Opdrachtgever: Provincie Antwerpen en Stad Antwerpen (Belforttoren)

Periode: 2005 - 2022

Status: Opgeleverd

Onze-Lieve-Vrouwekathedraal

Vraag aan een willekeurige voorbijganger waar hij aan denkt bij het woord Antwerpen en de kans is groot dat de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal als eerste genoemd wordt. De grootste gotische kerk van de lage landen is niet voor niets het symbool van de sinjoren en sinds 2022 blinkt ze weer als nooit tevoren.

Restauratie

De restauratie van de kathedraal startte al in 1965. Dertig jaar later kreeg Steenmeijer architecten de opdracht voor de verdere restauratie van het interieur en het exterieur. De omvang van het project was gigantisch. Het gebouw werd tot in de kleinste details grondig aangepakt. Basisvereisten zoals stabiliteit en een klimaat-installatie werden voorzien. Daarnaast kregen ook de daken, en de gevels een grondig onderhoud. Binnenin werd onder andere het beroemde Schyvenorgel gerestaureerd en er kwam een nieuw inkomportaal.

In 2002 wordt een meerjarenplanning opgesteld die de restauratie van de buiten- en binnenzijde op elkaar afstemt. Dit plan heeft betrekking op de kooromgang en de 12 koorkapellen, de buitenrestauratie van een aanzienlijk deel van de kathedraal en op een aantal bijzondere projecten (historische glasramen, muur- en gewelfdecoraties, enz.).

Overzicht meerjarenplanning Kathedraal (2002-2012)

  • Fase 1: beveiliging tegen diefstal en vernieuwen brandbeveiliging (2002-2004)
  • Fase 2: dringende restauratiewerken aan het exterieur, petrografisch onderzoek, onderzoek vochtproblematieken en onderzoek interieur koorkapel K12 en noordelijke kooromgang (2002-2007)
  • Fase 3: restauratie van de gevels van het koor en de viering (2006-2007)
  • Fase (4 en) 5: restauratie van luchtbogen, gevels en daken van de kooromgang en koorkapellen en een deel van de noordtranseptgevels (2010-2011)
  • Fase 6: interieurrestauratie van vier koorkapellen (H. Barbara, Nood Gods, St.-Jan Berchmans en St.-Lucas: 2008-2010)
  • Fase 7: restauratie van de zuidgevels van middenbeuk en zijbeuk en westgevel van zuidelijke dwarsbeuk (2010-2012)
  • Fase 8: restauratie van de noordgevels van middenbeuk en zijbeuk en westgevel van noordelijke dwarsbeuk (2011-2013)
  • Fase 9: restauratie van diverse glas-in-loodramen en aanbrengen UV-screens (2011-2013)
  • Fase 9b: aanpassing klimatisatie-installatie (2011)
  • Fase 10a: Stabiliteitsherstel gewelven kooromgang zuid (interieur: 2012-2013)
  • Fase 10b: Vernieuwen hemelwaterafvoer en riolering (2012-2013)
  • Fase 10c: restauratie koorkapel K09 (interieur: 2012-2013)
  • Fase 10d: restauratie koorkapel K10 (interieur: 2012-2013)
  • Fase 11a: restauratie koorkapel K03 (interieur: 2013-2014)
  • Fase 11b: restauratie koorkapel K12 (interieur: 2013-2014)
  • Fase 11c: gewelven kooromgang en bouwen van een nieuw inkomportaal (interieur: 2013-2014)
  • Fase 11d: herstellingswerken aan de leien daken en plaatsen van ladderhaken (2013-2015: vertraging opgelopen door hagelstorm van juni 2014)
  • Fase 12c: restauratie van het Schyvenorgel. Uitvoering gestart op 28 april 2014. De restauratie van dit monumentale orgel was niet opgenomen op de meerjarenplanning.

Restauratie Belforttoren

De laatste fase van het meerjarenplan, waarbij de Noordelijke of belfortoren onder handen werd genomen, verliep niet zonder slag of stoot. Bovenop de vertraging door de covid-periode, bleek immers dat de hoeveelheid natuursteen die nodig was voor de restauratie veel groter was dan ingeschat.

De aannemer moest door de slechte staat bij de onderste helft van de toren al het voegwerk volledig vernieuwen. Alle partners samen zochten telkens naar oplossingen om het project te doen slagen. In 2022 was alles klaar en verdwenen de laatste stellingen rondom de toren van 123 meter hoog.

De grande dame van Antwerpen straalt weer.

Beheersplan

Door de opmaak van een beheerplan werd er tenslotte ook voor gezorgd dat de kathedraal nu en in de toekomst kan blijven spreken als gebouw met alle mensen die zich ermee verbonden voelen vanuit verschillende invalshoeken. Door een volledig onderzoek van het gebouw blijft de bouwhistorische waarde ervan immers beschermd bij reeds uitgevoerde maar ook toekomstige restauratiewerken.