Sint-Pauluskerk

Locatie: Antwerpen

Opdrachtgever: Stad Antwerpen

Periode: 1989-heden

Status: In uitvoering

Sint-Pauluskerk

De onverwoestbare parel van het Schipperskwartier

Van de vijf monumentale kerken die de stad Antwerpen rijk is, geldt de Sint-Pauluskerk misschien wel als degene met het woeligste verleden. Het gebedshuis uit de 16de eeuw gelegen in het Antwerpse Schipperskwartier, maakte maar liefst twee verwoestende branden mee, in 1679 en recenter in 1968. Steenmeijer architecten is al sinds eind jaren 80 betrokken bij verschillende restauratiewerken. In 2017 keurde het agentschap Onroerend Erfgoed het beheersplan voor de kerk, de calvarieberg, de tuin en het poortgebouw goed.

In 1989 werd er gestart met een volledige restauratie van het interieur waarbij onder andere de verlichting en de elektriciteit werden vernieuwd. Ook de glas-in-loodramen en enkele monumentale muurschilderingen kregen toen een opknapbeurt. In 2014 was een nieuw project broodnodig en werden de gevels, de toren en de daken in detail bekeken. Ook de stabiliteit was toen al een focuspunt. In 2022 werd tenslotte de crypte en de archeologische site die vier meter onder de grond ligt, opgeleverd. Zo werd er gezorgd voor een brede ontsluiting van het religieus erfgoed.

In 2025 startte de huidige restauratie. Aan de buitenkant zullen de daken, de toren en de gevels opnieuw onder handen worden genomen en het dak van de sacristie wordt volledig gereconstrueerd nadat er sinds de brand van 1968 een tijdelijke constructie op lag. Daarnaast worden de glas-in-loodramen gereinigd en beschermd waardoor ook op vlak van duurzaamheid een enorme winst wordt geboekt. Binnenin de kerk, een ware schatkamer van barokke kunst, zullen er schilder- en herstellingswerken worden uitgevoerd. 

Tot slot en meest belangrijk van al, wordt de stabiliteit van het monumentale gebouw hersteld. Door nieuwe trekankers te plaatsen, wordt de druk op de pijlers onder de gewelven beter opgevangen en micropalen die doorheen de pijlers onder het orgel worden geboord, zorgen eveneens voor een stabieler doksaal. In 2028, zullen de werkzaamheden van de huidige restauratie afgerond zijn en zal de kerk, die oorspronkelijk deel uitmaakte van een dominicanenklooster, weer schitteren zoals ze al deed in de Gouden Eeuw van de sinjorenstad.

Tijdens de werken blijft de kerk maximaal toegankelijk voor iedereen. Het is de bedoeling om de geschiedenis van de Sint-Pauluskerk dichter bij de mensen te brengen en hen de kans te geven naar erfgoed te kijken, te luisteren en te voelen. Met uitzondering van een korte periode, wordt de werf maximaal ontsloten en zullen bezoekers oog in oog komen te staan met twee magistrale barokschilderijen: De Geseling van Pieter Paul Rubens en De Kruisdraging van Antoon Van Dyck. Erfgoed wordt dan misschien tijdelijk “werfgoed”, zoals de bevoegde schepen het verwoorde, maar Sint-Paulus zal zonder twijfel terugkeren als nooit tevoren.

 Naast de Sint-Pauluskerk bekijkt ons team ook andere restauratie-, renovatie- of onderzoeksprojecten binnen deze site, met als doel een integrale benadering te hanteren: 

1. Sint-Pauluskerk 

2. Crypte 

3. Orgel 

4. Oostelijke pandgang 

5. Ruïne oostvleugel Dominicanenklooster 

6. Poortgebouw 

7. Sint-Paulusstraat 22 

8. Stiltetuin 

9. Calvarieberg 

10. Zwartzusterstraat 3 

11. Zwartzusterstraat 5 

12. Zwartzusterstraat 7 

13. Veemarkt 11 

14. Veemarkt 12