Synagoge Shomre Hadas

Locatie: Antwerpen

Opdrachtgever: Israëlitische gemeente van Antwerpen Shomre Hadas

Periode: 2014-2021

Status: Opgeleverd

Synagoge Shomre Hadas

Iconisch Joods erfgoed op het Antwerpse Zuid

De prachtige Shomre Hadas synagoge op het Antwerpse Zuid ontkracht volledig het cliché dat de Joodse gemeenschap haar erfgoed verborgen houdt voor het grote publiek. In nauw overleg met alle betrokkenen, restaureerde Steenmeijer architecten tussen 2017 en 2021 na een lang voortraject het prachtige gebedshuis uit 1893. Het beheersplan voor de synagoge werd in 2020 goedgekeurd. 

De restauratie van Shomre Hadas, ook wel de Hollandse synagoge genoemd, was geen zaak van willen, maar van moeten. Het gebouw van onschatbare waarde dreigde immers letterlijk in twee te scheuren door de deels onstabiele ondergrond waarop het gebouwd werd. Die instabiliteit werd als eerste aangepakt door nieuwe ondergrondse steunpalen te plaatsen. Nadien kwamen de vloeren aan de beurt en begon het werk aan de buitenkant van de synagoge. Van de gevels, de glas-in-loodramen tot de voorzetbeglazing en de daken met hun prachtige koperen bekleding, alles werd in ere hersteld met het nodige respect voor de geschiedenis van het bouwwerk. Het moeilijkste maar ook het meest indrukwekkende werk moest toen echter nog komen, het interieur.

Erfgoed weer laten stralen door zo dicht mogelijk bij het originele ontwerp te blijven, die ambitie werd verwezenlijkt. Tegelijkertijd werden moderne technieken geïntegreerd. Zo kreeg de Hollandse synagoge een volledig nieuwe elektrische -en verwarmingsinstallatie waardoor de originele luchters en lichtarmaturen weer op een veilige manier kunnen branden als nooit tevoren. Hierdoor is de synagoge nu klaar om opnieuw ontdekt te worden door de komende generaties.

 De kers op de taart was tenslotte het schilderwerk. Na een intensieve kleurenstudie, konden de originele verflagen uit het ontwerp van architecten Joseph Hertogs en Ernest Stordiau, achterhaald worden en maakte het saaie grijs plaats voor een prachtige combinatie van geel, blauw, rood en turquoise. Na een traject dat alles bij elkaar 7 jaar in beslag nam, kon de Shomre Hadas-synagoge weer open gaan voor iedereen. Als je in de buurt van het Zuid in Antwerpen bent, ga dan dus niet alleen kijken naar de prachtige kunstwerken van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, maar loop ook een stukje verder naar de Bouwmeestersstraat.