Synagoge Shomre Hadas

Antwerpen

Opdrachtgever Israëlitische gemeente van Antwerpen Shomre Hadas
Periode 2014-2019
Status Werken exterieur in uitvoering
Omschrijving

BEWAKERS VAN HET GELOOF

De Shomre Hadas synagoge is het gebedshuis van de modern orthodoxe joodse gemeenschap Shomre Hadas (vertaald: Bewakers van het geloof). In 1893 wordt op een braakliggend perceel in de Bouwmeestersstraat in Antwerpen een synagoge gebouwd in opdracht van afstammelingen van joden uit Nederland. De synagoge krijgt daardoor de bijnaam 'Hollande synagoge'.

Het bouwproces kent een lange en ingewikkelde geschiedenis, maar rond 1890 wordt het ontwerp in oriëntaalse stijl van Joseph Hertogs (1861-1930) uitgevoerd. Hij neemt evenwel het ontwerp van zijn voorganger, architect Ernest Stordiau (1855-1937), grotendeels over. Aan de vooravond van het Joodse nieuwjaar wordt op 7 september 1893 de synagoge plechtig ingehuldigd.

In 1944 wordt het gebouw zwaar beschadigd tijdens de bombardementen op Antwerpen door Duitse V-bommen. Veertien jaar later, in 1958, wordt het gebouw gerenoveerd. Sinds 1976 is de synagoge beschermd als monument.

RESTAURATIE

In maart 2016 maakt Vlaams minister-president Geert Bourgeois vier miljoen euro vrij voor de restauratie van twee belangrijke joodse synagogen in Antwerpen: de grote synagoge Machsike Hadass in de Oostenstraat en Shomre Hadas in de Bouwmeestersstraat. Shomre Hadas heeft dan dringend nood aan een grondige restauratie.

Reeds bij de bouw van de synagoge in 1891 weet architect Joseph Hertogs dat de ondergrond waarop de synagoge komt te staan niet overal even stabiel is. Dwars onder het perceel loopt namelijk een zijkanaal van de slotgracht rond de Spaande vesten. Architect Hertogs laat daarom een deel van het gebouw stutten door houten palen. In 2016 blijken deze houten palen ingerot en dreigt de synagoge door de instabiliteit van de fundering in twee te scheuren. Daarnaast is door de scheurvorming water beginnen insijpelen in het gebouw. Een deel van het plafond komt hierdoor in 2014 naar beneden. De synagoge wordt gesloten.

In 2017 start Steenmeijer architecten met de restauratie van het gebouw. In een eerste belangrijke fase wordt de instabiliteit van de fundering aangepakt. Dit gebeurt door nieuwe ondergrondse steunpalen te plaatsen en deze met elkaar te verbinden waarop de muren kunnen rusten.

Na het stabiliseren van het gebouw worden binnenkort de vloeren teruggeplaatst en gestart met de restauratie van de buitenkant van de synagoge. Deze buitenrestauratie houdt zowel de gevels, als de glas-in-loodramen en de daken in. De blikvanger zal hier de koperen dakbekleding zijn.

Als de buitenkant terug in orde is, begint de restauratie van het interieur. In 2014 werd de oorspronkelijke kleurstelling van het interieur alvast blootgelegd.

In samenwerking met
  • Jan Van Aelst Stabiliteitsingenieurs voor de stabiliteit.
  • Studieburo Herelixka nv voor de technieken.